Anasayfa / Ürünler / Opsiyon / Opsiyon Sözleşme Özellikleri

VİOP Sözleşme Özellikleri

Sözleşme Kodları

    İMKB vadeli işlemler pazarında işlem görmekte olan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ayrı sözleşme kodlarına sahiptirler. Vadeli İşlem Sözleşmelerinin sözleşme kodları 12 haneden oluşmakta iken, opsiyon sözleşmelerinin sözleşme kodları 17 haneden oluşmuştur.

 opsiyon kullanımfiyatı

 

  • Opsiyon sözleşmelerinde sözleşme kodu; sözleşme türü, dayanak varlık, opsiyon tipi, vade tarihi, C/P, kullanım fiyatı ve sözleşme büyüklüğünün standart olup olmadığı bilgilerini içerecek şekilde oluşturulmuştur.
  • İlk hane sözleşmenin türünü, sonraki 5 hane sözleşmenin oluşturulmuş olduğu dayanak varlığı, yedinci hane opsiyonun türünü belirtir.
  • Sekizinci ile onbirinci hane arası sözleşmenin vade tarihini, onikinci hane opsiyonun alım veya satım olduğunu, onüçüncü ile onbeşinci hane arası opsiyon kullanım fiyatını son hane ise sözleşme büyüklüğünün standart olup olmadığını gösterir.

UZLAŞMA YÖNTEMİ VE UZLAŞMA FİYATI

  • Pay opsiyon sözleşmelerinde vade tarihine kadar kullanılmayan açık pozisyonlar sistem tarafından iptal edilir.
  • Opsiyon sözleşmelerinde kullanım hakkı sadece uzun pozisyon sahiplerine aittir.
  • Opsiyon sözleşmelerinde kullanım fiziki teslimat ile sonlandırılacak olup fiziki teslimat, dayanak varlığın sözleşme büyüklüğüne karşılık gelen miktarın kısa alım (call) ve uzun satım (put) pozisyonu sahipleri tarafından uzun alım ve kısa satım pozisyonu sahiplerine teslimini gerektirmektedir.
  • Günlük uzlaşma fiyatı, pay opsiyon sözleşmelerinde işlem günü sonunda açık pozisyonların yeniden değerlenmesinde ve hesapların güncellenmesinde esas alınan fiyattır.
  • Opsiyon sözleşmelerinde vade sonu uzlaşma fiyatı, vade tarihindeki günlük uzlaşma fiyatı olarak alınır.

 

OPSİYON KULLANIM FİYATLARI VE FİYAT ADIMI

Opsiyon sözleşmelerinde kullanım fiyatları alım opsiyonları için alma hakkının geçerli olduğu fiyatları, satım opsiyonları için ise satma hakkının geçerli olduğu fiyatları göstermektedir.

 opsiyon kullanımfiyatı

Yukarıdaki örnek, kullanım fiyatı 6 TL olan bir alım (call) opsiyonu göstermektedir. Bu sözleşme uzun pozisyon taşıyan yatırımcılara 30 Kasım 2012 tarihine kadar 6 TL fiyatla 100 adet ISCTR payını alma hakkını vermektedir.

  

  • İşleme açılacak opsiyon sözleşmelerinde kullanım fiyat adımı, dayanak varlık fiyatına göre belirlenecek olup, virgülden sonra iki basamak kullanılacaktır.
  • Dayanak varlıktaki fiyat değişim limitine bağlı olarak, opsiyon sözleşmelerinde her gün %20 limit dahilindeki kullanım fiyatlı sözleşmeler sisteme tanımlanacaktır.
  • Bir dayanak varlığa bağlı sözleşmeler işleme açılırken sisteme tanımlanan sözleşmelerden dayanak varlığın son periyodik ağırlıklı ortalama fiyatına en yakın kullanım fiyatlı sözleşme 'başabaş' sayılarak alım ve satım opsiyonlarının her biri için 'kârda' ve bir de 'zararda' olmak üzere en az üç kullanım fiyatından sözleşme sırası işleme açılır.

 opskullanımfiyataralığı

  • Dayanak varlıktaki fiyat değişim limitine bağlı olarak, opsiyon sözleşmelerinde her gün %20 limit dahilindeki kullanım fiyatlı sözleşmeler sisteme tanımlanır.
  • İşleme açılacak kullanım fiyatı üst limiti, dayanak varlığın önceki seans ağırlıklı ortalama fiyatı x 1,20 şeklinde hesaplanır.
  • İşleme açılacak kullanım fiyatı alt limiti, dayanak varlığın önceki seans ağırlıklı ortalama fiyatı x 0,80 şeklinde hesaplanır.

 

Dayanak Varlıklar: Dayanak varlıklar, pay ve tahvil gibi menkul kıymetler olabileceği gibi pay ve tahvil endeksleri gibi finansal göstergelerde olabilir.

Sözleşme Büyüklüğü: Dünya uygulamaları incelendiğinde, hisse senedi üzerine vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde sözleşme büyüklüğünün genelde 100 adet dayanak varlık hisse senedi olarak belirlendiği görülmektedir. Dünya uygulamalarının paralelinde İMKB'de işlem görecek olan Hisse Senedi Vadeli İşlem Sözleşmesi ve Hisse Senedi Opsiyon Sözleşmeleri için sözleşme büyüklüğü 100 olarak belirlenmiştir.

Minimum Fiyat Adımı ve Fiyat Kotasyonu: Sözleşmelerin fiyatları, virgülden sonra iki basamak olacak şekilde işlem sistemine girilir ve bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat adımı 0,01'dir.(9,01;9,02) Asgari fiyat adımının değeri standart sözleşmelerde 1 TL'ye karşılık gelmektedir.

Vade Ayları: Piyasada aynı anda üç sözleşme vadesinin işleme açılması planlanmaktadır. Örneğin, Ocak ayı içinde 'Ocak, Şubat, Mart'; Şubat ayına geçildiğinde ise 'Şubat, Mart, Haziran' vadeli sözleşmeleri işleme açılacaktır.

Sözleşmenin Vadesi ve Son İşlem Günü: Pay vadeli işlem ve pay opsiyon sözleşmelerinde vade ve son işlem günü her vade ayının son işlem günüdür. Örneğin; fiziki teslimata konu pay opsiyon sözleşmelerinin takas süresinin T+3 olduğu durumda 31 Ocak 2013 vadeli pay sözleşmelerinin son işlem günü 31 Ocak 2013 olup, fiziki teslimat 5 Şubat 2013 tarihinde gerçekleştirilir.

Uzlaşma Şekli: Pay vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin uzlaşma yöntemi olarak fiziki teslimat uygulanır. Opsiyon sözleşmelerinde teslimat, opsiyonun tipine göre vade sonunda veya vade sonundan önceki herhangi bir tarihte opsiyonun alıcısı tarafından ilgili üyeler vasıtasıyla talep edilebilir.